محمد غازي ملطيوي
مقدمه 10
روضة العقول ( فارسى )
بابى از آن ترتيب رفت و بر عقل عرض افتاد . چون عقل تمهيد سخن و ترتيب لفظ بديد ، تبختر زيادت گردانيد و . . . گفت : عبارت كليله و دمنه به استعارت مرزباننامه نسبتى ندارد ! . . . چون در سخن شروع كرده آمد . . . آن جماعت طواغيت . . . نيش در خاطر من زدن آغاز نهادند . . . و به تهمت بىوجه و بهتان نامعلوم مرا محبوس كردند . . . لطف جناب مقدّس بارى . . . استخلاص ملطيه را . . . از آن اوباش بىحاصل . . . در خاطر عاطر خدايگان جهان سلطان قاهر ركن الدّنيا و الدّين سليمان شاه افكند . . . ركاب عالى . . . به استخلاص ملطيه تجشّم فرمود . . . چون آيت رايت شاه عالم پناه به ظاهر ملطيه اشراق كرد . . . آن طايفهء لئيم . . . در نوزدهم ماه رمضان سنهء سبع و تسعين و خمس مايه شهر را تسليم كردند . امّا پيش از نزول رايت منصور سلطان . . . به ظاهر ملطيه ، اين ضعيف را آن قصّاد خامل و حسّاد جاهل . . . بعد تخريب وطن . . . و مصادرهء مال . . . به ظاهر حرّان فرستاد [ ند ] . . . مدّتى به حرّان بودم . . . چون ملطيه مستخلص گشت . . . به خدمت عتبهء اعلى رسيدم . . . در حال به احضار من مثال فرمود . . . [ و ] به لفظ مبارك استمالت فرمود . . . و بعد مراعات فراوان فرمود : كتابى كه درر معانى آن در سمط الفاظ عذب كشيدى . . . و از ازدحام اشرار . . . مهمل گذاشتى . . . به القاب مبارك ما تمام بايد كرد . . . به ملطيه . . . بازگشتم . . . و تتميم كتاب را مهم داشتم . . . و به تأييد خداى و دولت شاه . . . آن را تمام كردم ؛ و عادتى قديم و قاعدهاى معهود است كه چون فرزند به وجود آيد پدر او را نام نهد . . . من نيز چون مرزباننامه را بدان معانى لطيف و مبانى شريف يافتم از حليت عبارت و عاطل از زيور جهارت ، او را زيورى بستم كه چندان كه عمر عالم است از بذاذت ايمن باشد ، بدينسبب او را روضة العقول لقب دادم . . . » ( متن ، صص 12 / 26 ) محمّد غازى در پايان كتاب نيز از كوشش خود در بازپرداختن به متن مرزباننامه ياد مىكند و مىگويد : « . . . به تاريخ غرّهء محرّم سنهء ثمان و تسعين و خمس مائه اين كتاب را كه عارى بود از حليت عبارت و معانى بديع آن صدا گرفته از الفاظ ركيك به توفيق خداى و موافقت راى . . . به جواهر زواهر الفاظ حجازى و درر غرر امثال و اشعال تازى